Welcome to the website
of the movement for
Linguistic Human Rights
in the World


A place for
information, discussion
and action concerning
Linguistic Human Rights:

www.linguistic-rights.org









Digno kaj justeco por ĉiu el ni

Dignidad y justicia para todas y todos

Dignité et justice pour nous tous

Dignity and justice for all of us

Lingvaj Rajtoj
Derechos Lingüísticos
الحقوق اللغوية
Droits Linguistiques
ЯЗЫКОВЫЕ ПРАВА
Linguistic Rights
语言权
언어권리
Sprachliche Rechte

Lingvaj Rajtoj - Derechos Lingüísticos - الحقوق اللغوية - Droits Linguistiques - ЯЗЫКОВЫЕ ПРАВА - Linguistic Rights - 语言权 - 언어권리
. . . | ar | be | বাংলা ভাষা | da | de | english | esperanto | español | français | hu | Bahasa Indonesia | Íslenska | it | 日本語 | ko | nl | pt | qu | ru | sk | sr | th | zh | . . .

Esperanto 1887-2012:
Jafnræði í samskiptum þjóða í 125 ár

Inngangsorð í riti Alþjóða esperantosambandsins "Esperanto í 125 ár" - Rita IZSÁK, óháður sérfræðingur Sameinuðu þjóðanna um málefni minnihlutahópa | Ms. Rita Izsák, UN Independent Expert

Inngangsorð í riti Alþjóða esperantosambandsins
"Esperanto í 125 ár"


Rita IZSÁK
óháður sérfræðingur
Sameinuðu þjóðanna um málefni minnihlutahópa

"Eining Ý fj÷lbreytni" er kj÷ror­ sem lřsir eftirsˇknarver­u samfÚlagi. ╔g nota ■a­ oft ■egar Úg fjalla um rÚttindi minnihlutahˇpa Ý ˇlÝkum samfÚl÷gum Ý starfi mÝnu sem ˇhß­ur sÚrfrŠ­ingur S■ um mßlefni minnihlutahˇpa. Ůetta er einmitt markmi­ esperanto - tungumßls sem b˙i­ var til ■ess a­ tengja saman fˇlk sem tilheyrir ˇlÝkum ■jˇ­arbrotum, rÝkjum, tungumßla- e­a tr˙arhˇpum, og til ■ess a­ finna sameiginlegan grundv÷ll til ■ess a­ deila sjˇnarmi­um og fagna skilningi milli ˇlÝkra ■jˇ­a, me­ vir­ingu fyrir ˇlÝkri menningu og tungumßlum.

Sameinu­u ■jˇ­irnar vita um meira en 6000 tungumßl sem t÷lu­ eru Ý heiminum Ý um ■essar mundir, og meirihluti ■eirra telst vera tungumßl minnihlutahˇpa. M÷rg ■eirra eru Ý ˙trřmingarhŠttu. ┴ri­ 2012 var haldi­ upp ß 20 ßra afmŠli yfirlřsingar um rÚttindi minnihlutahˇpa ß grundvelli ■jˇ­ernis, ■jˇ­arbrots, tr˙ar e­a tungumßls. N˙ er tÝmabŠrt a­ meta hvernig til hefur tekist og lÝta ß ■a­ sem enn horfir til framfara vi­vÝkjandi tungumßlum minnihlutahˇpa. N˙, ■egar vi­ f÷gnum 125 ßra afmŠli esperantos, vil Úg ˇska Al■jˇ­a esperantosambandinu til hamingju me­ ßrangurinn og fagna starfi ■ess a­ framgangi skilnings milli ■jˇ­a, samskiptalř­rŠ­i og stu­ningi ■ess vi­ fj÷lbreytni Ý menningu og tungumßlum. Vegna ■essa mikilvŠga starfs mŠltu svissneskir ■ingmenn me­ ■vÝ a­ Al■jˇ­a esperantosambandi­ fengi fri­arver­laun Nˇbels ßri­ 2008.

═ starfi mÝnu hef Úg skilgreint tungumßlarÚttindi me­al brřnustu forgangsmßla minnihlutahˇpa, ■vÝ hjß ■eim er tungumßli­ mikilvŠgur ■ßttur sjßlfsmyndar einstaklingsins og grundv÷llur hˇpsins. N˙ eru alls sta­ar ljˇn Ý veginum ■ar sem menn vilja vi­halda tungumßlum minnihlutahˇpa og geta nota­ ■au ß opinberum vettvangi e­a Ý einkalÝfinu. Minnihlutahˇpar vegna tungumßls eru oft einnig minnihlutahˇpar vegna ■jˇ­ernis, ■jˇ­arbrots e­a tr˙ar, og erfi­leikarnir margfaldast ■vÝ vegna mismununar af ÷llum ■essum ßstŠ­um.

Atbur­ir fortÝ­ar, svo sem nřlenduk˙gun, hafa haft ■ungvŠg ßhrif ß tungumßl, ■rengt a­ tungum frumbyggja og minnihlutahˇpa, og dregi­ ˙r notkun ■eirra. Ůegar tungur nřlenduherranna komu til skjalanna Ý AfrÝku, AsÝu, Nor­ur- og Su­ur-AmerÝku fˇr a­ halla undan fŠti hjß ÷­rum mßlum. Tungum nřlenduherranna var gert hŠrra undir h÷f­i Ý menntun, stjˇrnsřslu og ß vettvangi stjˇrnmßla. Tungumßl minnihlutahˇpa og frumbyggja eru oft litin hornauga, talin vera frumstŠ­, ■vŠlast fyrir nřlenduvaldinu og vera dragbÝtur ß ■rˇun. Eins mß segja a­ hnattvŠ­ing hafi bein ey­ileggjandi ßhrif ß tungumßl minnihlutahˇpa og tungumßlafj÷lbreytni, ■ar sem hnattrŠn samskipti og marka­ssetning krefjast einsleitni ß heimsvÝsu.

Ůess vegna er mikilvŠgt a­ var­veita og halda upp ß ■essar ■˙sundir tungumßla minnihlutahˇpa, og minnast hugsjˇnar skapara esperantos: a­ finna sameiginlega lei­ Ý samskiptum og sty­ja vi­ vinßttu, fri­, gagnkvŠman skilning, samvinnu og gagnkvŠmt traust milli ■jˇ­a og ■jˇ­arbrota. ╔g vona a­ esperanto haldi ßfram a­ stu­la a­ ■vÝ a­ vi­halda fj÷lbreytni og skapa einingu.

Steinþór Sigurðsson islenskaði


"Það er kominn tími til að þjóðir heimsins átti sig á að hlutlaust mál getur orðið skjaldborg menningar þeirra gegn einræðislegum menningaráhrifum einnar eða tveggja tungna sem verða æ augljósari um þessar mundir. Ég óska þess innilega að Esperanto eflist sem fyrst svo það verði fært um að þjóna öllum þjóðum heimsins." - Vigdís Finnbogadóttir, forseti Íslands frá 1980-1996.

Rita IZSÁK
Tove SKUTNABB-KANGAS   •   Robert PHILLIPSON
Gerhard WALTER   •   Fernand DE VARENNES



http://www.linguistic-rights.org/esperanto-125/


الحقوق اللغوية | Беларуская | Dansk | Deutsch | English | Español | Esperanto | Français | Gaeilge
Bahasa Indonesia | Íslenska | 한국어 | Italiano | Magyar | Nederlands | Português | по-русски
Slovenčina | Српски | తెలుగు | Українська | 语言权
© 2008-2013 Studio-Pro.ch & Agado por Lingvaj Rajtoj, UEA
Reguloj pri utiligo | Privateco | Leĝe | Kontakto
traduko | informado | retejmapo